رشیدی کوچی: اغتشاشگر امروز همان معترض دیروز است که صدایش شنیده نشد | معین‌الدین سعیدی: اگر صدای مردم شنیده می‌شد، خیابان انتخاب نمی‌شد

رویداد۲۴| هلیا برزویی- سهم مجلس دوازدهم از روز‌های پر التهاب دی ماه، سکوت بود و سکوت. در حالی که بنا بر روایت بنیاد شهید در اعتراضات اخیر بیش از ۳ هزار نفر کشته شدند و سطح خشونت بسیار بالا بود، از نمایندگان مردم صدای اعتراضی در نیامد. نگاهی به موضع‌گیری‌های بهارستانی‌نشینان نشان می‌دهد که سطح واکنش آنها به اعتراضات دی ماه بیشتر اقتصادی بود تا سیاسی. نمایندگان برای حفظ پایگاه رایشان با انتقاد از وضعیت اقتصادی خود را به ظاهر در جبهه مردم قرار دادند تا از یک سو هزینه‌های جراحی اقتصادی دولت را متوجه مجلس نکنند و از سوی دیگر هزینه سیاسی و فشار نهاد‌های امنیتی را به دوش نکشند. هرچند استفاده از کلیدواژه‌هایی مانند «اغتشاشگر» و «تروریست» خطاب کردن معترضان، به نظر می‌آید اساسا دغدغه نحوه برخورد نیرو‌های امنیتی با مردم برای نمایندگان مطرح نیست.

واکنش نمایندگان مجلس به اعتراضات اخیر را در سه دسته می‌توان طبقه‌بندی کرد؛ برخی از نمایندگان از این زاویه ورود کردند که دولت با ناتوانی در مدیریت اقتصادی، مردم را رو در روی ساختار قرار داده است. این گروه از نمایندگان بازهم به کلیشه تفکیک معترض از اغتشاشگر یا این بار تروریست، پناه برده‌اند. از جمله سارا فلاحی که حوزه انتخاباتی او یعنی ایلام از اولین استان‌های آغازکننده اعتراضات بود. او در نطقی که ۱۶ دی ماه در جلسه علنی مجلس داشت، گفت: «در تجمعی آرام، در اعتراض به وضعیت بد معیشتی و گران‌سازیِ زندگی مردم که ناشی از اهمال و ترک فعل برخی از مسئولین بوده، تجمعی آرام داشتند، اما متأسفانه خط نفوذ و تفرقه دشمن آن را به انحراف و آشوب کشاند.»

رویکرد دوم بر حمایت مشروط و ضرورت پاسخگویی اختصاص داشت. سخنانی که حکم نوشدارو پس از مرگ سهراب دارد و در عمل هم نتیجه آن را نمی‌توانیم ارزیابی کنیم. محمد باقر قالیباف رئیس مجلس اگرچه در روز‌های پایانی دی ماه اعتراضات را به «فتنه خارجی» نسبت داد، اما در روز‌های آغازین تاکید کرد که «دغدغه و اعتراض مردم باید با مسئولیت‌پذیری کامل پاسخ داده شود».

تعدادی دیگر از نمایندگان به جای نقد مستقیم برخورد فیزیکی، بر فقدان فضایی برای اعتراضات مسالمت‌آمیز، دست گذاشتند. آنها معتقدند که، چون مسیر قانونی مجوز تجمع بسته است، اعتراضات به خشونت کشیده می‌شود. مهدی اسماعیلی و جواد حسینی‌کیا از جمله نمایندگانی بودند که بر این موضوع تاکید داشتند.

بیشتر بخوانید: انتقاد تند روزنامه اصولگرا به رسایی و همکارانش در مجلس؛ آب به آسیاب دشمن نریزید

چهارمین دسته‌ نمایندگان عضو جبهه پایداری هستند که این روز‌ها میکروفون‌های خود را روشن می‌کنند و به شعله‌ورتر کردن آتش خشم مردم دامن می‌زنند. چهره‌هایی همچون قاسم روانبخش و حمید رسایی حال دور برداشته‌اند و علاوه بر اینکه خواستار تداوم قطع اینترنت بین‌الملل می‌شوند، از قوه قضائیه هم اعدام متهمان حوادث دی ماه را درخواست می‌کنند.

با این تفاصیل می‌توان گفت که مجلس در ناآرامی‌های دی ماه ۱۴۰۴ وکیل حق اعتراض مردم نشد. برای نمایندگان فعلی بی‌خطر است که تمام تقصیر‌ها را به گردن تیم اقتصادی دولت و حذف ارز ترجیحی بیندازند و با صدای بلند علیه گرانی فریاد زنند، اما در برابر هزینه انسانی بازگشت آرامش نسبی به خیابان و نحوه عملکرد نهاد‌های امنیتی و نظامی سکوت کنند. گرچه این مجلس هم مانند دور قبلی خود حاصل مشارکت حداقلی و نظارت استصوابی است، اما در همان مجلس پیشین بودند نمایندگانی همچون جلال محمودزاده، معین‌الدین سعیدی و جلال رشیدی کوچی که هزینه موضع‌گیری‌های خود نسبت به فیلترینگ، برخورد گشت ارشاد و نیرو‌های امنیتی با مردم در اعتراضات ۱۴۰۱ را با رد صلاحیت پرداخت کردند.

باعث تاسف است که بازتاب صدای اعتراض مردم را در مجلس نمی‌شنویم

معین‌الدین سعیدی، نماینده سابق مردم چابهار در مجلس که نسبت به جمعه سیاه زاهدان بار‌ها در صحن علنی و گفت‌و‌گو‌های خود انتقاد و در نهایت رد صلاحیت شد به رویداد۲۴ می‌گوید که دل‌ودماغی برای گفت‌و‌گو ندارد و اساسا مردم هم از این مسائل عبور کرده‌اند. سعیدی درباره سکوت مجلس نسبت به برخورد با معترضان دی ماه امسال می‌گوید: «عنوان مجلس «خانه ملت» است. بدین معنا باید بازتابی از خواست و اراده ملت ایران باشد. ما باید نحله‌های متفاوت فکری و اجتماعی را در مجلس ببینیم؛ همان‌هایی که در خیابان‌ها، شهر‌ها و روستا‌ها مشاهده می‌کنیم.»

او تاکید می‌کند که فریاد مردم به نوعی باید در بستری تحت عنوان مجلس شورای اسلامی مطرح می‌شد: «چه بسا اگر مطالبات به حق و واقعی مردم از مسیر‌های درستش عنوان می‌شد، بسیاری از کسانی که خیابان را برای اعتراض انتخاب کردند، این کار را نمی‌کردند. واقعا باعث تاسف است که کوچک‌ترین رویکردی جهت بازتاب خواست و اراده مردم را در مجلس دوازدهم نمی‌بینیم. آیا احساس می‌کنید صدای مردم در مجلس شنیده می‌شود؟ من چنین برداشتی ندارم و به باورم این ضعف بسیار برجسته‌ای است. وقتی تک‌صدایی را در مجلس حاکم کنید، هیچ مشکلی حل نخواهد شد و فقط صورت سوال پاک می‌شود.»

نمایندگان مجلس طوری حرف می‌زنند که برایشان هزینه ایجاد نشود

جلال رشیدی کوچی، در پاسخ به اینکه چرا نمایندگان مجلس از بعد اقتصادی اعتراضات حرف می‌زنند اما به بعد سیاسی آن ورود نمی‌کنند؟ به رویداد۲۴ می‌گوید: «بی‌انصافی است که تمام مشکلات را به گردن دولت به معنای قوه مجریه بیاندازیم. آقایان هم می‌دانند که مشکلات امروز به دولت اقای پزشکیان برنمی‌گردد بلکه بسیاری از آنها ریشه در تصمیم‌های حاکمیتی دارد.»

او درباره علت سکوت نمایندگان مجلس فعلی عنوان کرد: «آقایان نماینده طوری حرف می‌زنند که اگر کسی انتقاد کرد که چرا سکوت کردید، بگویند ما انتقاد کردیم و از آن طرف هم طوری صحبت نکنند که برایشان هزینه ایجاد شود. یکی از دلایل اصلی عدم موضع‌گیری شفاف و عدم صحبت صریح در دفاع از حقوق مردم این است که نمایندگانی امثال رشیدی‌کوچی را برای بقیه درس عبرت کردند.»

این نماینده سابق مجلس می‌گوید مهم‌ترین پیامدی که این رویه دارد، این است که مردم به این نتیجه می‌رسند که نمایندگان صدای واقعیشان نیستند و بیش از آنکه به دنبال احقاق حق مردم باشند، به دنبال راضی کردن جناح‌های سیاسی متبوع خود هستند: «این امر بی‌اعتمادی و ناامیدی را در جامعه افزایش می‌دهد. کمااینکه می‌بینیم مردم به این نتیجه رسیده‌اند که وقتی انتخابات برایشان دستاوردی ندارد چرا باید در آن شرکت کنند؟»

مسائل معیشتی را سیاسی کرده‌اند

رشیدی‌کوچی در پاسخ به اینکه آیا می‌توانیم بگوییم انتقاد از معیشت به سوپاپ اطمینان برای فرار از پاسخگویی در حوزه سیاسی بدل شده است، بیان کرد: «بله، این را هم می‌توانیم بگوییم. وقتی شما از مشکلات معیشتی مردم سخن می‌گویید ولی ریشه و دلایل آن را مطرح نمی‌کنید و حتی بدتر از آن دلایل اصلی را کنار می‌گذارید، درواقع مسائل معیشتی مردم را سیاسی کرده‌اید. یعنی می‌گویید، چون دولتی که من با او خوب نیستم سرکار آمده، مشکلات تقصیر اوست. از این رو مشکلات معیشتی را در بازی‌های سیاسی مطرح می‌کنند. مردم هم تفاوت فرد دغدغه‌مند با کسی که ژست آن را در می‌آورد را خوب متوجه می‌شوند.»

او ضمن درست دانستن اقدام حذف ارز ترجیحی، افزود: «آقای پزشکیان تصمیم درستی مبنی بر حذف ارز ترجیحی گرفتند که از نظر من تصمیم شجاعانه و درستی بود که دولت‌های قبلی جرئت نداشتند در این زمینه اقدام کنند. البته این تصمیم باید مدیریت شود تا نتیجه مطلوب حاصل شود»

پس از جنگ ۱۲ روزه هم صدای مردم شنیده نشد

رشیدی‌کوچی در پاسخ به اینکه چرا نمایندگان زمانی که بحث برخورد با معترضان مطرح می‌شود، به کلیشه تفکیک معترض و اغتشاشگر و حتی تروریست پناه می‌برند، گفت: «من از یک منظر دیگر به ساختار نگاه می‌کنم. اغتشاشگر امروز معترض دیروز بوده یعنی وقتی فریاد اعتراضش شنیده نشده، امروز خشمی به آن اعتراض اضافه شده است. اگر امروز صدایشان شنیده نشود، به تعداد گروهی که می‌گویند تروریست، افزوده می‌شود؛ بنابراین باید ریشه اصلی را پیدا کنیم که چرا و چه شده که جوان ۲۰ ساله ما انقدر از آینده ناامید شده که حاضر است بانک را آتش بزند.»

بیشتر بخوانید: چرا نمایندگان مجلس بعد از هر اعتراض به یاد حق تجمع می‌افتند؟ | ظهره‌وند: اولویتمان نبود | رضایی: چارچوب تجمعات باید سال‌ها پیش قانون می‌شد

این نماینده سابق مجلس همچنین یادآور می‌شود که نمی‌توانیم آن هسته‌های اصلی تروریستی که خود صهیونیست‌ها اذعان کردند که در بین مردم حضور دارند را نادیده بگیریم: «یک سری اتفاقات رخ داد که به وضوح این امر را تایید میکند، اما باید درنظر داشت که در جنگ ۱۲ روزه هم این هسته‌های تروریستی بودند ولی در آن مقطع همراهی مردم را نداشتند، اما امروز از نارضایتی مردم توانستند نهایت بهره را ببرند و در اصل هم آسیب به خود مردم وارد شد. یعنی تعداد زیادی از مردمی که متاسفانه جان خود را از دست دادند، هیچ نقشی نداشتند و فقط می‌خواستند اعتراض کنند. این امر باید تحلیل شود که چه اتفاقی افتاده که یک هسته تروریستی توانسته تغییر ماهیت دهد و از ظرفیتی که در جنگ ۱۲ روزه باعث شکستش شده است، اکنون سواستفاده کند.»

رشیدی‌کوچی همچنین با انتقاد از اینکه پس از جنگ ۱۲ روزه مطالبات مردم فراموش شد، گفت: «همین آقایان در صدا و سیما از همراهی مردم و اینکه حسابشان را از تروریست‌ها جدا کردند، تقدیر می‌کردند و از اتحاد مقدس سخن می‌گفتند، اما در عمل چه شد؟ چه اتفاق مثبتی بعد از جنگ ۱۲ روزه در جهت شنیده شدن صدای مردم رخ داد؟ هیچ!»

آقایان می‌گویند هرچه می‌خواهید اعتراض کنید، زور ما زیاد است

او همچنین درباره نگرانی این روز‌های خود می‌گوید: «آنچه من را نگران می‌کند و تمام وجودم را در برگرفته، این است که به مرور داریم مردممان را نسبت به تمام مسائل بی‌تفاوت می‌کنیم. خدا نکند روزی برسد که مردم نسبت به خاک و کشورشان بی‌تفاوت شوند، اما مسئولان دارند مردم را به این سمت هل می‌دهند. بدین صورت که می‌گویند هرچه‌قدر می‌خواهید اعتراض کنید، اما زور ما زیاد است و هرکاری بخواهیم انجام می‌دهیم.»

رشیدی‌کوچی با انتقاد از نگاهی که شبکه‌های مجازی را ابزاری برای نفوذ می‌داند، عنوان کرد: «در همین قضیه فیلترینگ ما بار‌ها فریاد زدیم که آن را رفع کنید، اما الان بهانه دستشان افتاده و می‌گویند دروازه نفوذ است. درصورتی که دروازه نفوذ تصمیم‌های غلطی است که مسئولان سال‌هاست می‌گیرند و بر آن اصرار می‌کنند وگرنه این فضای مجازی در همه دنیا به جز کره شمالی وجود دارد که ما هم متاسفانه داریم به همان سمت می‌رویم.»

برون رفت از وضعیت فعلی بسیار دشوار است

این نماینده مجلس یازدهم افزود: «در خبر‌ها خواندم که رئیس جمهور خونخوار رژیم صهیونیستی گفته است ما دیر ظرفیت فضای مجازی را فهمیدیم و می‌توانستیم از آن به عنوان ابزار استفاده کنیم؛‌ای کاش ما هم این مهم را بفهمیم. امیدوارم آقایان در این شرایط تصمیم درستی بگیرند و کشور را از این وضعیت خارج کنند که این کار هم بسیار سخت است.»

او در پایان در پاسخ به اینکه اگر در این مجلس حضور داشت، چه موضع‌گیری نسبت به اعتراضات اخیر می‌گرفت، بیان کرد: «من زمانی که در مجلس بودم اعتراضاتی مشابه امسال رخ داد. موضع‌گیری من مشخص بوده و هست و اگر در این مجلس بودم، باز هم همان فریاد را می‌زدم. آن هم از سر دلسوزی، دغدغه‌مندی و نگرانی برای این آب و خاک و مردم. مطمئن باشید اگر من در مجلس بودم همین مصاحبه با شما را شاید حتی تندتر و راحت‌تر انجام می‌دادم. یکی از مهم‌ترین مشکلاتی که وجود دارد شکاف دیدگاه بین مسئولان و مردم است که باید کاهش پیدا کند، اما بعید می‌دانم چنین امری اتفاق بیافتد.»